Mobbing wśród dzieci – realne niebezpieczeństwo

0
Portrait of stressed beautiful casual girl, sitting at desk, holding her head in arms with exhausted frustrated expression, cannot understand hard school task, studio, gray background Szkoła fotografie designed by Phduet - Freepik.com

Coraz częściej do gabinetu psychoterapeutycznego zgłaszają się zrozpaczone matki dzieci, które doświadczają przemocy ze strony innych dzieci w szkole, aby pomóc swoim dzieciom w odzyskaniu poczucia własnej wartości.
Polskie dzieci w Wielkiej Brytanii  często stają się ofiarami mobbingu (w języku angielskim używana jest nazwa  mobbing albo bullying)

Co właściwie oznaczają te słowa? Mobbing wywodzi się od angielskiego słowa mob – mafia, a słowo bullying to zastraszanie.  Krótko mówiąc mamy do czynienia z jednostką,  która jest zastraszana, poniżana i upokarzana przez grupę. Czasami ofiarami przemocy mogą być dwie lub trzy osoby, które w jakiś sposób się wyróżniają.

Dręczenie dzieci może przyjąć wiele postaci, na przykład:

  • przemoc psychiczna – drwina, wyśmiewanie, przezywanie, rozpuszczanie plotek i obmawianie, komentowanie wypowiedzi ofiary na lekcjach, izolowanie i ignorowanie na przerwach oraz podczas prac grupowych na lekcjach, prowokowanie, grożenie i szantażowanie,
  • przemoc fizyczna – bicie, kopanie, popychanie, opluwanie, zabieranie i chowanie rzeczy, niszczenie rzeczy, zmuszanie do wykonywania ośmieszających, poniżających lub odrażających czynności.
  • Przemoc emocjonalna – zastraszanie, że jeśli ofiara czegoś nie zrobi to będzie miało to konkretne konsekwencje , czasami wykorzystywane są jej lęki np. zdarzyło mi się  usłyszeć, że starsze dzieci mówiły do dziewczynki, że rodzice zostaną  wyrzuceni z Wielkiej Brytanii bo teraz jest Brexit i ona też będzie musiała wracać tam skąd pochodzi.

Ofiarami mobbingu często stają się uczniowie w specyficzny sposób wyróżniający się na tle klasy:

  • mający trudności w nauce lub uczący się wyjątkowo dobrze,
  • niezdarni,
  • chorzy,
  • z wyraźnym defektem fizycznym,
  • niemodnie ubrani,
  • znacznie biedniejsi lub przeciwnie: znacznie bogatsi od innych,
  • Z mniejszości etnicznych, w tym z Polski.

Bardziej zagrożone są dzieci nieśmiałe, o postawach lękowych lub wrogich, samotne, z trudem nawiązujące kontakty rówieśnicze lub niepotrafiące zebrać wokół siebie znajomych.

Niestety efekty długotrwałego zastraszania dzieci mogą mieć bardzo poważne skutki w ich przyszłym życiu.
Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko zapada się w sobie, jest smutne, osowiałe, ma problem z koncentracją , ze snem ( w tym budzi się z koszmarami ), niechętnie chodzi do szkoły lub staje się agresywne, odpowiada półsłówkami,  jest to być może sygnał o mobbingu, a w każdym razie powód do rozmowy o  tym zjawisku.

Niestety zastraszone dzieci czasami boją się konsekwencji jakie mogą ponieść, gdy zdradzą rodzicom lub nauczycielom owe tajemnice, mogą więc nie chcieć rozmawiać na ten temat.

W takiej sytuacji proponowałabym zabawę i obserwację dziecka . Pomocne mogą tu być  różne rodzaje zabawek : misie, lalki , figurki, pluszaki . Możesz zacząć od tego, że pozbierasz różne przedmioty i za ich pomocą opowiesz dziecku o swoim dniu, wybierzesz reprezentanta siebie, swojego szefa i innych pracowników. Następnie możesz powiedzieć, że dwa dni temu w pracy trzy osoby trochę się z ciebie śmiały, wspomnij, że zrobiło ci się przykro, a nawet trochę wstyd. Obserwuj jak dziecko reaguje i cały czas traktuj to jako zabawę. Potem zapytaj czy też kiedyś tak się mu zdarzyło ze swoimi rówieśnikami . Może zechce ci pokazać za pomocą  swoich misiów, lalek czy innych zabawek, co robią  inne dzieci Zwróć uwagę kogo dziecko wybiera jako swojego reprezentanta i zapytaj dlaczego właśnie tę zabawkę wybrało.

Jeżeli masz podejrzenie lub dziecko Ci powiedziało, że doświadcza przemocy w szkole, bardzo  ważne jest, by jak najszybciej  zostało to zgłoszone w miejscu,  gdzie taka przemoc ma miejsce, a więc w tym przypadku w szkole. Równie ważne jest jednak, aby w domu stworzyć dziecku warunki , by mogło ono podbudować swoje poczucie wartości. Bardzo dobre są wspólne wycieczki, granie w gry, w które dziecko wygrywa, przeróżne  zabawy, a przede wszystkim spędzanie wspólnie czasu, by odbudować naturalną więź rodzinną i poczucie zaufania.  Pozwoli  to dziecku na rozwinięcie poczucia bezpieczeństwa i miłości, do którego się będzie mogło odwołać gdy zajdzie taka  potrzeba. Dobrze jest gdy dziecko ma przy sobie  jakiś symbol rodziny, coś w rodzaju talizmanu . Malutkie zdjęcie z wspólnej wyprawy ukryte w piórniku, kamyk, najdalej  skaczący po wodzie czy muszelka z nad morza.

Czasami  polecam również zabawę w „zwierzątko mocy” . Dobrze jest usiąść  z dzieckiem, by porozmawiać o bieżącym dniu i zapytać jakie jest jego ulubione zwierzątko, które pewnie by  się  nie spłoszyło w momencie jakiejkolwiek przemocy. Dziecko może odpowiedzieć, że jest to na przykład tygrys. Wtedy na poziomie wyobraźni zabawcie się, że  jedziecie razem do Afryki żeby takiego tygrysa dla niego wybrać. Wszystko powinno być zaaranżowane w formie zabawy. Pozwól by dziecko samo wybrało jak taki tygrys wygląda, jaki jest duży, jaki jest silny i zwinny, niech się dziecko z nim zaprzyjaźni. Teraz przenieście  tygrysa siłą wyobraźni i   powiedz : od dzisiaj ten tygrys będzie niewidzialnie chodził z tobą do szkoły.  Jak będzie Ci trudno to powiedz o tym nauczycielce ale też pamiętaj, że tygrys jest z Tobą!

Dobrze jest by rozmawiać z dzieckiem codziennie o bieżącym  dniu, zapytać jak tam w szkole, i jak się miewa tygrys oczywiście.

Jest wiele sposobów na wzmocnienie psychiki dziecka ale pamiętajmy o tym, że im wcześniejsza interwencja tym lepiej, wtedy być może skutki przemocy nie zostawią  trwałego śladu.

Ważne jest by dowiadywać się w szkole o to, czy poruszany jest tam problem  mobbingu i asertywności uczniów wobec niego. Warto zapytać nauczycielki kiedy i w jaki sposób będzie rozmawiała z klasą na ten temat? Jak przedstawi problem mobbingu, i w jaki sposób uzyska zaufanie uczniów, aby uczniowie byli w stanie powiedzieć o tym co się dzieje, koniecznie dopytać jak się powiodła lekcja, i jakie będą kolejne etapy?

Mobbing  czy bullying jest poważnym nadużyciem i musi być  konsekwentnie rozpoznawany  likwidowany na poziomie szkoły i domu rodzinnego.

Anika Wyciślik-Wilson mgr. psych. Gestalt, dypl. terapeuta, cert. supervisor kliniczny