Wielka Brytania i Polska – dlaczego tak różne?… i czego te kraje mogą nauczyć się od siebie?

0
wielka brytania, polska,
wielka brytania, polska,

PKB na jednego mieszkańca Polski to niecałe 1/3 tego, co w Wielkiej Brytanii. Przeciętne wynagrodzenie na Wyspach jest grubo ponad 2,5-krotnie wyższe niż w Polsce.
Z czego to wynika?

Różny bieg historii obu państw skutkuje różnicą obecnej sytuacji. Szczególnie istotna wydaje się rola geograficznego położenia. Wielka Brytania – wyspa, która przez długi czas była bezpieczna od inwazji i obcych wojsk. Polska – kraj sąsiadujący lądem z kilkoma mocarstwami, które w toku historii nieraz próbowały przejąć jej tereny. I udało im się to – choćby ostatni raz w czasie II wojny światowej. Lub wcześniej – na 123 lata po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku.

Ciągłość zarządzania i ewolucja władzy
Wielka Brytania posiada bardzo długą ciągłość państwowości i zarządzania krajem. Parlament funkcjonuje od XIII wieku, jego forma ewoluowała do stanu obecnego. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż to na Wyspach w pierwszej kolejności dokonała się rewolucja przemysłowa w XVIII wieku.
Anglia była też jednym z wiodących ośrodków tzw. drugiej rewolucji przemysłowej (ok. 1870 roku). Ziemie polskie pod tym względem były zapóźnione, zaległości były nadrabiane dopiero w XX wieku. System kapitalistyczny, który znacznie przyspieszył modernizację i bogacenie się społeczeństw – w Wielkiej Brytanii nastał już na przełomie XVIII i XIX wieku. W tym czasie Polska nie istniała na mapach świata.
Po II wojnie światowej Wielka Brytania – pomimo utraty swoich kolonii – była państwem zwycięskim. Polska – stała się satelitą ZSRR, z centralnie planowaną gospodarką komunistyczną na 45 lat. Stąd kolejne opóźnienie Polski – bowiem gospodarka typu sowieckiego nie sprawdziła się w praktyce i ograniczała możliwość bogacenia się społeczeństwa.

Bezpieczeństwo
Budżet obronny Wielkiej Brytanii jest prawie sześciokrotnie wyższy niż budżet obronny Polski. Dodatkowo – jak już wspomniałem – Wyspy Brytyjskie są w bezpieczny sposób oddzielone morzem od reszty kontynentu.
Potwierdzeniem wysokiego poziomu bezpieczeństwa tego kraju jest szóste miejsce w prestiżowym rankingu Global Fire Power 2016, uwzględniającym możliwości 126 krajowych armii świata, bez brania pod uwagę broni jądrowej (a Wielka Brytania taką posiada). Polska w tym rankingu uzyskała osiemnaste miejsce. Przy tym niekorzystne dla Polski jest to, że drugie miejsce w rankingu zajmuje Rosja – obecnie stosująca politykę agresji wobec niektórych sąsiadów (Ukraina).

Perspektywy w gospodarce
Do istotnych elementów rzutujących na przyszłość można zaliczyć opodatkowanie pracy i wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Czynniki te stanowią perspektywiczną siłę wzrostu dobrobytu. Jak podaje Marek Warciszewski w artykule z Pulsu Biznesu „Polskie podatki wśród najniższych w Europie” – poziom opodatkowania pracy w Polsce wynosi poniżej 36 proc., podczas gdy na Wyspach – ok. 31 proc.
Wolność prowadzenia działalności gospodarczej dobrze oddaje Indeks Wolności Gospodarczej The Haritage Foundation i The Wall Street Journal. W 2016 roku indeks ten był korzystniejszy dla Wielkiej Brytanii (czwarte miejsce w Europie) niż dla Polski (osiemnaste miejsce w Europie).
Biorąc pod uwagę te dwa aspekty wolności – opodatkowanie pracy i wolność gospodarczą – nie dziwi fakt, że Wyspy przyciągają imigrantów zarobkowych, podczas gdy Polska jest krajem, z którego nadal wyjeżdża się za pracą. Tak niekorzystna sytuacja dla Polski sprawia, że trudno będzie nadrobić zaległości dzielące nas od poziomu życia na Zachodzie – bo przecież z pracy i przedsiębiorczości pochodzi bogactwo.
Demokracja parlamentarna
Tak w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii – system rządów jest oparty na parlamentarno-gabinetowej formie rządzenia. W Wielkiej Brytanii do demokratycznego sposobu wyboru dochodzi jeszcze kosmetyczna obecność monarchii i obecność opartej na arystokracji brytyjskiej wyższej izby parlamentu – Izby Lordów.
Zasadniczą różnicą między obu państwami jest system doboru posłów. W Wielkiej Brytanii wyboru dokonuje się w okręgach jednomandatowych. Jak podaje BBC, z każdego okręgu wyborczego do parlamentu wchodzi tylko jeden poseł – ten, który zdobędzie największą liczbę głosów. Ponieważ w okręgu startuje na ogół kilku kandydatów, często zwycięzca zdobywa mniej niż 50% głosów. W Wielkiej Brytanii nie ma list partyjnych. Wyborcy głosują na daną osobę. Znani politycy startują zazwyczaj z tak zwanych „bezpiecznych” okręgów, gdzie poparcie dla partii, do której należą, jest bardzo silne. Początkujący kandydaci próbują sił w okręgach, gdzie ich partia ma niewielką przewagę albo wręcz jej nie ma. Nie ma jednak gwarancji, że kandydat w „bezpiecznym” okręgu ma zapewnione zwycięstwo.

W Polsce natomiast wybory do Sejmu bazują na listach partyjnych w Systemie Proporcjonalnym. Z określonej listy partyjnej wchodzi do sejmu tym więcej posłów, im więcej głosów otrzymała dana partia.

Czego te kraje mogą nauczyć się od siebie?
Wyższy poziom rozwoju gospodarczego i wyższy poziom życia mieszkańców w Wielkiej Brytanii jest pochodną długiego okresu spokoju, który mógł być przeznaczony na pracę i rozwój. Polska tak długiego czasu stabilizacji nie doświadczyła. Kluczem więc wydaje się bezpieczeństwo – Polska może nauczyć się od Wielkiej Brytanii jak dbać o swoje bezpieczeństwo i interesy kraju. Nauka ta jest jednak ograniczona geografią i obecnością sąsiednich państw.
Nawet jednak pomimo niekorzystnego położenia geograficznego, które naraża Polskę na potencjalną agresję sąsiadów ze Wschodu i Zachodu – można przyjąć, że od Wielkiej Brytanii można uczyć się kalkulacji zawierania sojuszy. Co bowiem zrobili Brytyjczycy w czasie II wojny światowej? Zawarli układ ze Związkiem Radzieckim, byleby tylko obronić się przed Niemcami. Polska też może balansować między różnymi sojusznikami, w zależności od aktualnych potrzeb i szans na polepszenie swojej sytuacji na arenie światowej.
Kolejną rzeczą, której Polacy mogą nauczyć się od Brytyjczyków, jest system doboru władzy. Wydaje się, że Jednomandatowe Okręgi Wyborcze w Wielkiej Brytanii działają znacznie lepiej niż System Proporcjonalny w Polsce. Podobnie w innych dobrze zarządzanych krajach – w większości działa ordynacja większościowa w Jednomandatowych Okręgach Wyborczych.
A czego Brytyjczycy mogą uczyć się od Polaków?
W Polsce znacznie lepiej funkcjonuje Kościół, który od lat jest ostoją tradycji narodowej i wartości moralnych. W Wielkiej Brytanii obserwuje się rozmywanie wartości związanych z dawnym Kościołem Anglikańskim – np. akceptowane są kobiety w roli biskupów.

Wśród polskich dzieci i młodzieży, które wraz z rodzicami przybyły do UK i tutaj kontynuują naukę, wyraźnie widać, iż polski poziom edukacji stoi na bardzo wysokim poziomie.
Polskie dzieci uczące się w brytyjskich szkołach nie mają problemu z opanowaniem programu, mimo iż zajęcia odbywają się w języku angielskim, który jest ich drugim językiem.
Warto wspomnieć, że brytyjscy ustawodawcy mieli pomysł, aby wzorować się na polskiej edukacji i podnieść poziom nauczania na Wyspach.

Są też sprawy mniej istotne, jak zdrowe jedzenie – w Wielkiej Brytanii ludzie mogą uczyć się od Polaków dbania o bardziej wartościowe posiłki.
Od Polaków Brytyjczycy mogą też uczyć się otwartości na zmiany. Bowiem historia Polski zmuszała całe pokolenia Polaków do dostosowywania się do niekorzystnych polityk i zawirowań. Ludzie musieli sobie radzić. Wielka Brytania jawi się na tle Polski jako rezerwuar spokoju i stabilności, choć w obecnym czasie postępująca islamizacja i zmiany w polityce socjalnej tego kraju względem europejczyków zdają się zaburzać to przekonanie.
Reasumując obu krajom należy życzyć spokojnego czasu, by można było wypracowywać dobrobyt i dbać o dobro narodów.

 

Autor
Marcin Tomasz Nowak

londynek-logo
Źródło: Londynek.net