W trosce o tarczycę

0
Traczyca, choroba, niedoczynność, nadczynność, leczenie,
Traczyca, choroba, niedoczynność, nadczynność, leczenie,

 

Objawy chorej tarczycy są bardzo rozległe i w znaczący sposób wpływają na naszą codzienna egzystencję. Jeśli przez dłuższy czas obserwujesz u siebie poniżej opisane objawy, koniecznie zgłoś się do lekarza, i poproś o skierowanie na badania pod kątem chorób tarczycy.

Czym jest tarczyca?
Położona u podstawy szyi tarczyca, to niewielki gruczoł przypominający kształtem motyla, który produkuje i wydziela do krwi trzy hormony: tyroksynę (oznaczaną symbolem T4), trijodotyroninę (T3) oraz kalcytoninę. Zapewniają one prawidłowe działanie wszystkich tkanek i narządów. Jednym z ważnych pierwiastków, niezbędnym do syntezy hormonów tarczycy jest jod, dlatego jego odpowiednia podaż jest kluczowa dla właściwego funkcjonowania tego gruczołu.
Dodatkowo hormony tarczycy regulują proces wzrastania oraz dojrzewania płciowego. Przez całe życie stymulują one produkcję energii cieplnej, wpływają na procesy intelektualne i nastrój, pracę serca, mięśni szkieletowych, jelit, a u kobiet – także jajników.

Choroby tarczycy

Niedoczynność

Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) to jedno z najczęściej występujących zaburzeń czynności tego gruczołu. Pojawia się wtedy, gdy tarczyca nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości hormonów T4 i T3. Ich niedostateczne stężenie we krwi spowalnia metabolizm organizmu, powodując często uczucie zimna, zmęczenie i depresję. Osoby cierpiące na niedoczynność tarczycy pomimo prawidłowego odżywiania i aktywności fizycznej mogą również zauważyć zwiększenie wagi ciała, podwyższenie ciśnienia tętniczego i zwiększenie stężenia cholesterolu. Niedoczynność tarczycy występuje w postaci utajonej bądź pełnoobjawowej.

Pełnoobjawowa niedoczynność tarczycy dorosłych kobiet dotyczy 5-7% i 1% mężczyzn. Z kolei jej utajona postać występuje nawet u 10% ogólnej populacji. Na hipotyreozę aż pięciokrotnie częściej zapadają kobiety niż mężczyźni.

Objawy
Do objawów niedoczynności tarczycy należą:
suchość skóry (zwłaszcza na kolanach i łokciach),
wzrost wagi,
zaparcia,
osłabienie i przygnębienie,
nieregularne miesiączki,
nadmierna senność,
łatwe marznięcie i uczucie chłodu,
spadek sprawności intelektualnej,
osłabienie pamięci,
depresja,
obniżone libido,
u osób starszych również nasilenie objawów niewydolności krążenia.
Wykrywanie niedoczynności tarczycy
Aby wykryć niedoczynność tarczycy podczas badania krwi stosuje się oznaczenie stężenia hormonu tyreotropowego (THS). Jest to najskuteczniejsze badanie, które pozwala zdiagnozować nawet bezobjawową niedoczynność tarczycy, która nie cechuje się niedostateczną ilością hormonów i nie ma objawów.
Jedną z przyczyn występowania niedoczynności tarczycy jest jej zapalenie (również choroba Hashimoto), zatem aby postawić prawidłową diagnozę lekarz endokrynolog zleca również wykonanie USG tarczycy. Zapalenie tego narządu można rozpoznać po niejednorodnym miąższu oraz wzmożonym przepływie krwi.
Leczenie niedoczynności tarczycy polega na uregulowaniu poziomu hormonów poprzez zastosowanie leków. Leczenie jest długotrwałe, często dożywotnie.

Dieta
węglowodany złożone – produkty pełnoziarniste lub kasze. Dzięki nim organizm jest mniej skłonny do robienia zapasów, co więcej stabilizują poziom glukozy we krwi,
morskie ryby, jaja, chude mięso, to doskonałe źródła białka, a ich trawienie wymaga dużego wydatku energetycznego (metabolizm przyspiesza nawet 25%) oraz zmniejsza ryzyko wypadania włosów (częste przy chorobach tarczycy),
błonnik  – w ilości min. 25 g dziennie (w celu uniknięcia zaparć). Jedz warzywa i owoce ze skórką, pieczywo pełnoziarniste, ziarna i orzechy, siemię lniane,
cynk i selen – które wspomagają syntezę tyroksyny (jeden z hormonów tarczycy). Cynk można znaleźć w pestkach słonecznika, sezamie, orzechach brazylijskich mięsie, owocach morza, i warzywach liściastych, a selen – czerwonym mięsie, wątróbce, pieczywie pełnoziarnistym,
żelazo – u niektórych osób z niedoczynnością tarczycy, występuje niedokrwistość. Należy wówczas zadać o odpowiednią ilość żelaza w diecie. Dobrymi źródłami są: chude mięso, jaja, ryby, orzechy, suszone morele, natka pietruszki, pestki dyni, nasiona sezamu.
dobre tłuszcze – czyli olej lniany i oliwa z oliwek nierafinowana, tłoczona na zimno, tran w ilości ok 2 łyżek dziennie (1 łyżka = 7 ml) doskonale podkręcą metabolizm,
2-3 litry wody dziennie – ułatwia pozbycie się zaparć i zmęczenia. Woda niskozmineralizowana ułatwia wypłukanie nadmiaru fluoru z organizmu (z pasty do zębów, herbaty) i chloru (woda kranowa), które nasilają objawy niewydolności tarczycy, szczególnie niechęć do wysiłku fizycznego.
Rozpoznanie
Nadczynność tarczycy można wykryć prostym badaniem krwi, oznaczając u pacjenta stężenie TSH – hormonu wytwarzanego w przysadce mózgowej pobudzającego tarczycę – oraz fT4. W przypadku obniżonego poziomu TSH oraz prawidłowych poziomów hormonów tarczycy mamy do czynienia z subkliniczną postacią tego zaburzenia.

Możliwości leczenia obejmują:
– leki przeciwtarczycowe, które blokują zdolność gruczołu tarczycowego do wytwarzania nowych hormonów tarczycy. Niektórzy chorzy dodatkowo otrzymują lewotyroksynę
Czym jest Hashimoto?
Choroba Hashimoto jest najczęstszym rodzajem zapalenia tarczycy oraz przyczyną pierwotnej niedoczynności gruczołu tarczowego. W tej grupie chorób organizm zwraca się przeciwko sobie. Układ immunologiczny normalnie nastawiony na zwalczanie bakterii, wirusów i innych ciał obcych ulega rozregulowaniu i zaczyna atakować własne komórki. W zależności od tego, jakie tkanki i narządy ulegają temu niezrozumiałemu aktowi autoagresji, mamy do czynienia z różnymi zespołami objawów. W przypadku choroby Hashimoto autoagresja skierowana jest przeciwko komórkom tarczycy. W chorobie Hashimoto, z nieznanych przyczyn, organizm zaczyna produkować przeciwciała, które atakują własne narządy. Choroba ta często występuje rodzinnie, przebiega z okresami zaostrzeń i remisji, przez wiele lat może rozwijać się praktycznie bezobjawowo, nie wpływając na funkcjonowanie tarczycy. Rzadko może sprowokować nadczynność. W większości przypadków choroba Hashimoto prowadzi do niedoczynności tarczycy, destrukcji gruczołu, czasem do wystąpienia wola. Im mniej mamy czynnych komórek i hormonów tarczycy, tym silniejsza jest stymulacja przysadki i wyższe stężenie TSH.
Hashimoto to choroba autoimmunologiczna. Większość z nich, również i ta, zdecydowanie częściej dotyczy kobiet. Zapadają na nią z reguły osoby, które mają geny sprzyjające wystąpieniu tego schorzenia. Aby się ujawniła, poza predyspozycjami genetycznymi potrzebny jest również jakiś czynnik zewnętrzny, np. stres, duże obciążenie jodem w lekach, czy też zakażeniu bakteriami lub wirusami np. opryszczki, świnki, mononukleozy.
Pomocą dla systemu obronnego i ochroną przed szkodami wywołanymi przez wolne rodniki jest dostarczenie do organizmu odpowiedniego zestawu antyutleniaczy. Najważniejsze w tym wypadku są witaminy (C, E, B, flawonoidy), zawarte w skórkach ciemnych winogron i kolorowych jarzyn, selen, kwas alfa-liponowy, N-acetylo-cysteina, Nikotynamid, bioflawonoidy i kwasy tłuszczowe omega-3 (olej z łososia). Poprzez rozsądne połączenie tych współdziałających ze sobą naturalnych substancji procesy zapalne mogą zostać wyhamowane, a zaburzony system immunologiczny powrócić do równowagi.

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) to zaburzenie czynności tego gruczołu, które rozwija się na skutek zwiększonej syntezy i uwalniania tyroksyny i trijodotyroniny, co prowadzi do ich podwyższonego stężenia we krwi. Zbyt duża ilość hormonów tarczycy w krwioobiegu przyspiesza metabolizm organizmu, powodując chudnięcie, nadmierną pobudliwość nerwową czy osłabienie siły mięśniowej. Nieleczona nadczynność tarczycy może się pogłębiać, doprowadzając do zagrażającego życiu przełomy tarczycowego.

Objawy
Nadmiar hormonów tarczycy prowadzi do zmian czynności i budowy szeregu narządów i układów począwszy od wyglądu skóry, przez funkcjonowanie układu oddechowego, krążenia, rozrodczego i nerwowego, po czynność nerek
i nadnerczy
Objawy nadczynności tarczycy nie są bezpośrednio związane z poziomem stężenia tyroksyny i trijodotyroniny we krwi, lecz zależą od wieku chorego i długości trwania zaburzenia. Większość osób cierpiących na hipertyreozę uskarża się na: nadmierną nerwowość, bezsenność, zwiększoną potliwość, duszność, chudnięcie, częste oddawanie moczu i stolca, przyspieszone bicie serca i osłabienie siły mięśniowej (miastenia). U 20-40% występuje wypadanie włosów.

Nadczynność tarczycy może prowadzić do zaburzeń w układzie krążenia określanych mianem zespołu tarczycowo-sercowego. Najczęściej występuje on u osób starszych i objawia się takimi symptomami jak: bóle wieńcowe, migotanie przedsionków oraz niewydolność serca.
Leczenie
Nie ma jednej metody leczenia, która byłaby najlepsza dla wszystkich chorych z nadczynnością tarczycy. Decyzję o wyborze leczenia konkretnego chorego intensywności objawów, stopnia podejmuje lekarz na   podstawie rodzaju i zaawansowania choroby, wieku pacjenta i ewentualnie chorób współistniejących.