Oban – magia wód i zieleni

0
Oban, Lorn, Wyspa Mull, Fort William, Helensburg,
Oban, Lorn, Wyspa Mull, Fort William, Helensburg,

W języku galickim oban oznacza małą zatokę, to kurort nadmorski położony na terenie administracyjnym Argyll i Bute w zachodnio-centralnej Szkocji. Mimo małego rozmiaru, jest to największe miasto pomiędzy Helensburgiem a Fort William. W trakcie sezonu turystycznego miasto przyciąga ok. 25 tys. turystów.

Oban położone jest nad ujściem rzeki Lorn. Sama zatoka przybiera kształt podkowy a wyspa Kerrera otacza ją zapewniając dodatkowe osłonę. Za nią rozpościera się już znacznie większa i spektakularna Wyspa Mull. Na horyzoncie, w niemalże surrealistycznej odsłonie za delikatną woalką wędrujących chmur niskich oraz wszędobylskiej mgły jawi się pasmo górskie Morvern i Ardgour.

Niewielki rozmiar miasta nie powinien zanadto determinować naszego wyobrażenia o Oban. Oferuje ono wiele atrakcji kulturowo-historycznych, warto zatem przyjrzeć się, jak wyglądały początki tego obecnie tętniącego życiem miasta zachodniej Szkocji.

Tło historyczne

Miejsce, w którym znajduje się Oban, było wykorzystywane przez człowieka już od czasów mezolitycznych (czyli już od ok. 20 tys. lat przed naszą erą), czego dowodem są wykopaliska archeologiczne w jaskini, którą zamieszkiwali jej pierwotni mieszkańcy poza granicami miasta. Na jego obrzeżach znajduje się zamek Dunollie, który wychodzi na przeciw głównemu wejściu do zatoki fortyfikowanej już od czasów Epoki Brązu. Przed XIX wiekiem miasto mogło utrzymać tylko nieliczne domostwa, gdyż głównym źródłem dochodu było rybołówstwo na niewielką skalę, pomniejszy handel, przemysł stoczniowy i wydobywczy plus niewielkie grupki niezłomnych turystów, których nie zniechęcały wiatry północy i nieubłagana pogoda. Kompania Handlowa Renfrew ufundowała hurtownię na początku XVIII wieku, co miało służyć jako główne miejsce składowania i rozprowadzania produkowanych przez nią wyrobów. Był to początek rozwoju Oban.

Miasto, jakie znamy obecnie, wyrosło wokół destylarni, która została ufundowana w roku 1794. Dzięki temu zabiegowi miasto zostało podniesione do statusu dzielnicy hrabiowskiej przez dekret królewski. Sam pisarz Sir Walter Scott złożył wizytę nowo powstałemu okręgowi w roku 1814. Być może był pod przemożnym wpływem spektakularnego piękna okolicy oraz dynamicznie rozwijającego się handlu, co mogło wpłynąć na wydany właśnie w tym roku wiersz „The Lord of the Isles”, czyli pan wysp. Ten utwór zwrócił uwagę wielu czytelników i poszukiwaczy wytchnienia właśnie na Oban, które odnotowało zwiększone zainteresowanie podróżników, którzy nierzadko wybierali miasto i jego okolicę, by się osiedlić. Kolejnym etapem rozwoju była budowa linii kolejowej pod koniec XIX wieku. Możliwość szybkiej podróży zarówno towaru jak i pasażerów znacząco wpłynęła na prosperitę miasta. Okoliczny handel przeszedł proces rewitalizacji przyciągając nowe rzesze turystów. Warto wspomnieć o wieży McCraig’s, która niczym rzymskie Koloseum majestatycznie spogląda na zatokę i miasto. Ogólnie uważana jako szalony wybryk jej fundatora, stała się rozpoznawanym punktem Oban. Wieczorami rozbłyska w kilku kolorach tworząc niepowtarzalną grę światła i cieni, co przyciąga zarówno okolicznych mieszkańców jak i turystów szukających niepowtarzalnych wrażeń.

XX wiek

Podczas Drugiej Wojny Światowej Oban było wykorzystywane przez statki handlowe oraz marynarkę wojenną i stanowiło ważną bazę podczas bitwy o Atlantyk. Marynarka wojenna była w posiadaniu stacji sygnalizacyjnej w pobliżu Ganavan oraz podwodnego czujnika antyrakietowego, który wykrywał wszelkie obiekty znajdujące się w wodzie lub statki podwodne pomiędzy Oban, Mull i Lismore. Ponadto w okolicy Kerrera znajdowało się kontrolowane pole minowe, które było operowane z pobliskich budynków niedaleko innej miejscowości Gallanach. Królewskie siły powietrzne posiadały również bazę łodzi latających oraz lotnisko. W jego pobliżu wybudowano pokój operacyjny, po wojnie natomiast został on poszerzony i otrzymał nazwę Kwatery Korpusu Obserwatorium Królewskiego. Oban odegrał ważną role podczas Zimnej Wojny. Transatlantyckie kable telefoniczne o nazwie TAT-1 były umocowane na brzegach Zatoki Gallanach. Stanowiły one gorącą linię pomiędzy prezydentami amerykańskimi i radzieckimi.
Od lat 50-tych głównym przemysłem jest turystyka, choć miasto stanowi ważne miejsce przeładunkowe z dynamicznie działającymi promami łączącymi łańcuch Hebrydów.

Kultura w Oban

Głównie wywodzi się z korzeni galickich. W 2011 roku prawie 10% ludności powyżej 3 roku życia posługiwało się językiem galickim, a 11% potrafiło się w nim porozumieć. Miasto uznawane jest za główny ośrodek literatury i kultury o korzeniach szkocko-galickich. Na jego podłożu organizowany jest festiwal Royal National Mod. Samo miasto gości obchody świętujące bogactwo folkloru co 6-8 lat, a ostatni taki festiwal miał miejsce w październiku 2015 roku. Kolejnym elementem podkreślającym wartości kulturowo-historyczne są tak zwane „igrzyska mocy”, czyli Highland Games. Rzucanie młotem i kowadłem, przeciąganie liny oraz słynny rzut drewnianą belką, jaki upamiętnił Mel Gibson w „Braveheart Waleczne Serce” ma miejsce właśnie podczas Highland Games odbywających się nie tylko w Oban.

Z uwagi na stosunkowo niewielką liczbę mieszkańców, miasto posiada lokal komunalny, który gości grupy teatralne, różnego rodzaju artystów a nierzadko również podróżującą w ramach tournee Szkocką Operę. Ponadto lokalne kino często służy jako miejsce eventowe. Dzięki centralnej lokalizacji z łatwością przyciąga uwagę inwestorów pragnących z impetem promować oferowane usługi.

Muzeum wojenne w Oban czyni kroki edukacyjne pozwalające na zachowanie spuścizny regionu dla nadchodzących pokoleń. Placówka podejmuje się akcji zbierania, utrzymania i konserwacji przedmiotów o wartości historycznej i kulturowej, które nawiązują do regionu z lat wojny oraz czasu pokoju. Znajdująca się za fasadą portu destylarnia w Oban działa jako muzeum. Działalność gorzelnicza wykracza poza historię powstania miasta – produkcja whisky rozpoczęła się już w 1794 roku na stromych brzegach portu. Destylarnia jest własnością koncernu Diageo i składa się z dwóch destylatorów lub inaczej alembików, czyli pojemników kształtem przypominających lampę naftową wykorzystywaną do produkcji trunku. Składa się tylko z dwóch alembików, co czyni ją najmniejszą na terenie Szkocji. Produkowana whisky posiada charakterystyczne dymne nuty torfu oraz wyczuwalne lekkie nuty smakowe typowe dla lżejszych whisky o słodkawym posmaku. Obecnie destylarnia głównie słynie z 14-letniej ekspresji będącej częścią Kolekcji klasycznej produkowanej z jednego rodzaju pszenicy. Została wypuszczona na rynek w 1988. Pamiętajmy, że poza 3-letnim okresem leżakowania w beczkach po burbonie lub sherry, whisky musi nabrać odpowiednich walorów smakowych, na co potrzeba czasami nawet 40 lat. Obecnie jednak jest to 18-letnia kolekcja, która posiada również rzadkie okazy o potwierdzonym, 32-letnim czasie leżakowania.

Do odważnych świat należy, czyli działalność sportowa w Oban

Miasto tętni życiem ofert sportowych, a w szczególności sztuk walki, do których można zaliczyć karate, kick boxing, łączone sztuki walki oraz boks. Szeroko dostępna obecność portu tłumaczy duże zainteresowanie sportami wodnymi. Można do nich zaliczyć m.in. żeglarstwo oraz nurkowanie. Nieszablonową ofertą jest nurkowanie do wraków zatopionych łodzi i okrętów szczególnie na obszarze wąskiej cieśniny Mull dorównującej klasie światowej.

Co warto wiedzieć na temat Oban przed wyruszeniem na podboje regionu?

Nieustraszony podróżnik nie zawiedzie się, jeśli podboje te mają charakter turystyczny. Oban wraz z okolicą to miejsce często wybierane przez filmowców poszukujących idealnych lokalizacji do kręcenia filmów takich jak chociażby „Gra o tron”. Dzięki malującym się na horyzoncie ośnieżonym pasmom górskim i kolorystyce regionu to właśnie tam można znaleźć odpowiednią barwę światła i specyficzną atmosferę. Dla osób poszukujących stałego miejsca zaczepienia Oban może okazać się kosztownym miastem. Dzięki ożywionemu ruchowi turystycznemu i unikalnej rzeźbie terenu ceny nieruchomości są zaskakująco wysokie jak na tak stosunkowo niewielki region o charakterze urbanistycznym. Wyjątkowo duże podobieństwo do chociażby specyfiki wybrzeża południowej Norwegii przyciąga inwestorów, którzy lokując kapitał w wysublimowanych projektach architektonicznych wpływają na miarowy wzrost cen domów i mieszkań. Jedno jest pewne, przy tak dynamicznym rozwoju Oban to miasto, które zapewni chwile produktywnego wytchnienia.

Jak dotrzeć do Oban: z Edynburga to ok. 3 godz. za kierownicą, z Glasgow nieco krócej – 2 godz. 20 minut