Mikołajkowo

0
highres_188195372 by T Dale Bagwell, (CC BY 2.0)

„Już Mikołaj grzeje sanie,
Czego pragniesz niech się stanie!” 

Każda okazja jest dobra, by dostać prezent! Na szczęście kalendarz dostarcza nam ku temu wielu okazji. Skąd wzięła się ta tradycja? Czy inne kraje również świętują imieniny Mikołaja? 

Mikołajki to tradycyjna, polska nazwa święta ku czci świętego Mikołaja- biskupa Miry obchodzonego w katolicyzmie i prawosławiu 6 grudnia. Święty Mikołaj żył na przełomie III i IV wieku, był biskupem w Licji – południowo-zachodnia Anatolia w dzisiejszej azjatyckiej części Turcji.

Święty Mikołaj, ze względu na przypisywane mu legendą uczynki (m.in. cały majątek rozdał biednym), został pierwowzorem postaci rozdającej prezenty dzieciom. Najbardziej znaną legendą związaną z biskupem jest opowieść o tym, jak umożliwił trzem ubogim pannom wyjście za mąż, ponieważ dyskretnie, niezauważenie podrzucił im posag.

Obecny wizerunek (czerwony płaszcz i czerwona czapka z białym pomponem) został spopularyzowany w 1930 roku przez koncern Coca-Cola dzięki reklamie napoju wykonanej przez amerykańskiego artystę, Freda Mizena. Stworzono też legendę, że Mikołaj nie przybywa z gorącego południa, lecz zimnej, wręcz mroźnej północy – z Rovaniemi w Laponii (Finlandia).   

Tradycje mikołajkowe nie w każdym regionie naszego kraju są takie same. Polski Gwiazdor niegdyś bardzo popularny aktualnie wstępuje już tylko na Kaszubach oraz w Opolskim. Na Dolnym Śląsku zwyczaj ten jest jeszcze obecny, jednak powoli zdaje się zanikać na rzecz Mikołaja. Ciekawa tradycja panuje także w Poznaniu, gdzie Święty Mikołaj z 5 na 6 grudnia zagląda do domów przez szyby i jeśli zobaczy czyste buty, wtedy zostawi ich właścicielom upominki, natomiast, jeśli buty będą brudne lub nie będzie ich w ogóle – zostawi domownikom zgniłego ziemniaka, – czyli poznańską pyrę. Obecnie dzieci, które chcą dostać wymarzony prezent- piszą do Mikołaja listy aby ten wiedział jaki prezent jest najbardziej pożądany. Coraz bardziej popularne jest także wręczanie sobie wzajemnie prezentów w grupach rówieśniczych m.in w szkołach.    

Zagraniczny Mikołaj 

Święty Mikołaj jest popularny w wielu miejscach na całym świecie, również w krajach azjatyckich jako wynik fascynacji kulturą masową zachodu. Towarzyszy on kończącym rok handlowy promocjom nawet w Chinach, gdzie jest znany jako Staruszek Bożonarodzeniowy. 

Mikołaj przybiera w niektórych krajach naprawdę zaskakującą postać.W Syrii jest to wielbłąd, który odwiedza dzieci 1 stycznia. Te, dzień wcześniej, ustawiają dla niego przed domem miseczki z wodą i owsem. 

W Holandii zamiast świętego Mikołaja do dzieci przychodzi Sinterklass, który przypływa 5 grudnia z Hiszpanii na statku. Tutaj tradycyjnie nie zostawia on prezentów, lecz czekoladowe litery. Każdy otrzymuje zwyczajowo pierwszą literę własnego imienia.  

We Włoszech dzieci muszą być bardzo cierpliwe, tam bowiem prezenty otrzymują dopiero w święto Trzech Króli, czyli 6 stycznia i nie przynosi ich miły starszy pan, lecz wiedźma Befana. Legenda głosi, że spotkała ona Trzech Króli w drodze do stajenki, gdzie miała udać się z nimi, jednak zgubiła drogę. Od tej pory lata po domach i zostawia podarki na wszelki wypadek – gdyby w którymś z nich miał być Jezus. Ciekawostką jest fakt, że wiedźma niegrzecznym dzieciom w skarpetach zostawia czosnek lub węgiel.   

W Hiszpanii dzieci otrzymują prezenty od Świętego Mikołaja, jak u nas – szóstego dnia grudnia. Puste skarpety, które wieszają przy łóżku lub przy kominku, dobrodziej napełnia upominkami, których spis znalazł w listach wysłanych przez najmłodszych. Podobny zwyczaj panuje w Anglii z tą różnicą, że Święty odwiedza dzieci w Wigilię. 

Czechy i Słowacja – tu Mikulas pojawia się, jak w Polsce, szóstego dnia grudnia. Święty w towarzystwie anioła i czarta, zsuwa się po złotej nici, rozciągniętej między niebem i ziemią. 

Wizerunek niemieckiego Mikołaja najbardziej przypomina pierwowzór. Stary biskup z brodą podróżuje przez kraj na ośle lub w saniach zaprzęgniętych w renifery, rozdając dzieciom prezenty. Wieczorem, poprzedzającym jego wizytę, dzieci umieszczają listy wraz z marchewkami lub innymi potrawami na talerzu albo w butach. W nocy „Sankt Nikolaus” idzie od domu do domu niosąc książkę, w której przez cały rok notowane są uczynki wszystkich dzieci. Jeżeli były dobre, zostają nagrodzone cukierkami, orzechami i owocami. Niegrzeczne dzieci znajdą ziemniaki, węgiel lub rózgi. 

We Francji Świętego Mikołaja zastępuje Pere Noel – dziadek z białą brodą, którego imię oznacza: „bożonarodzeniowy ojciec”. Jest to postać zupełnie świecka, nie nawiązująca do świętych katolickich czy anglosaskich. 

Jak widać Święty Mikołaj działa z powodzeniem na całym świecie, istnieją też inne regionalne tradycje związane z obdarowywaniem dzieci. Nie jest jednak ważne, kto prezenty daje, ważne są same podarki, które mają sprawić radość innym.

Poniżej adres Świętego Mikołaja w Laponii. Wysyłajcie listy, Święta już tuż, tuż!   

Santa Claus Arctic Circle 96930 , Rovaniemi, Finland