Charakter czy wychowanie?

0

Kim jestem?” to pytanie zadaje sobie prawie każdy , a wiele osób zastanawia się nad tym, co ma większy wpływ na życie człowieka: charakter czy wychowanie.

Niestety nie jest łatwo jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ od wielu lat toczą się na ten temat spory, nawet wśród naukowców i nikt jeszcze nie udowodnił całemu światu, co jest ważniejsze. Podzielę się moją własną refleksją na ten temat i powiem, dlaczego uważam, że wychowanie ma większy wpływ na nasze życie.

Od czasu, kiedy naukowcy odkryli znaczenie genów, zaczęto zrzucać odpowiedzialność za nasze życie na geny, ponieważ wierzono, że zachowanie dzieci podobne do zachowania rodziców jest zjawiskiem powszechnym a nawet dziedzicznym. Ten pogląd jest bardzo wygodny dla tych ludzi, którzy wszelkie niepowodzenia życiowe tłumaczą złymi genami. Nie ulega wątpliwości, że pewne cechy zewnętrzne w dużej mierze dziedziczy się, np. kolor włosów, oczu, paznokcie, długie palce u rąk, itp. W spadku po przodkach można dostać również temperament, ale są też naukowcy, którzy twierdzą, iż można odziedziczyć gen przestępczości, czy alkoholizmu. Tymczasem geny stanowią jedynie potencjał, warunkują nas do pewnego stopnia i mogą zadecydować o pewnych tendencjach, ale to od środowiska zależy, czy to nastąpi i którą drogą człowiek pójdzie przez życie. Poza tym, charakter człowieka kształtuje się od pierwszych dni życia. Pewnych cech temperamentu nie da się zmienić, jednak nad niektórymi udaje się pracować.

W przeciwieństwie do charakteru i dziedzicznych genów, to środowisko, w którym człowiek żyje ma na niego największy wpływ, ponieważ na jego osobowość od najmłodszych lat działają różne systemy społeczne, interpersonalne, które powodują bezpośrednie i pośrednie zmiany w zachowaniu. Jednakże największy wpływ na rozwój mają rodzice, którzy przekazują dzieciom odpowiednie lub nieodpowiednie wzorce. Dziecko zwykle ma najwięcej kontaktu z rodzicami i na co dzień obserwuje relacje tata-mama, widząc, czy tata szanuje mamę, czy codziennie ze sobą rozmawiają, czy są dla siebie mili i czuli. Mały człowiek poznaje, jakim wartościom hołdują rodzice, czy mają zainteresowania intelektualne, i czy je rozwijają. Uczestnicząc w życiu rodziny, dostrzega, jak rodzice funkcjonują w rozmaitych sytuacjach życiowych, np. czy mówią „dzień dobry” sąsiadom, ekspedientce w sklepie, w jaki sposób tata traktuje innych kierowców na drodze. Przykłady można mnożyć, ale każdy z nich wywiera wpływ na dzieci, które są świetnymi obserwatorami i naśladowcami. Bardzo ważne jest to, że rodzice dostrzegają mocne i dobre strony dziecka, kiedy towarzyszą mu, obserwują i wspierają np. jeśli maluch jest energiczny, to nie zmuszają go, by przez pół godziny siedział spokojnie przy stole w oczekiwaniu na obiad. Jeśli lubi brykać, a powrót z przedszkola to dla niego tor przeszkód, po którym można biegać, skakać, wspinać się, pozwalają mu na tę formę aktywności, oczywiście w granicach rozsądku. W przeciwnym razie dziecko skieruje swoją energię w inną stronę, np. pobije kota lub ugryzie siostrę. Należy też pamiętać, że to rodzice są dla dziecka pierwszymi nauczycielami, a kiedy przyglądają się zabawie swoich dzieci, mogą zobaczyć siebie jak w krzywym zwierciadle, ponieważ one naśladują ich zachowania, ton głosu, gesty albo krzyk i przemoc, jeśli jest obecna w ich domu. Kolejnym środowiskiem mającym znaczący wpływ w procesie kształtowania jest szkoła. Związane jest to z organizacją szkolnictwa, standardami dążeń proponowanymi przez nauczycieli i wychowawców. Środowisko szkolne kształtuje każdego ucznia podczas całego okresu nauczania z różnym nasileniem uzależnionym zarówno od jego wieku jak również atmosfery wychowawczej w szkole, typu szkoły, jej tradycji, osobowości nauczycieli, oraz poziomu i stylu pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Szkoła ma za zadanie prowadzić systematyczną i zaprogramowaną działalność polegającą na ukształtowaniu zasad uczestnictwa w życiu społecznym, popularyzować i wpajać hierarchie wartości, cele życiowe oraz przybliżać wizje wartościowego życia. Rozwój osobowości każdego dziecka zachodzi w ciągu całego życia. Chodzi w nim o ciągłe, występujące przez całe życie realizowanie siebie.

Każdy człowiek stopniowo odkrywa siebie, poznaje swoje możliwości, zdolności, upodobania i dąży do ich realizowania oraz wykorzystania. Każdy człowiek może nauczyć się różnych wzorów i kształtować swoje życie, bez względu na to w jakim środowisku się wychował.

Jeśli tylko potrafimy spojrzeć na świat z otwartym umysłem, uczyć się nowych rzeczy, umieścić swoje cele i je realizować, to można zmienić nie tylko siebie, ale również świat wokół siebie.

Autor tekstu: Mariola Pacholczyk